Het VN internationaal jaar van de aardappel 2008:
‘een nieuw licht op een verborgen schat’
Het IYP2008 ging ook in België niet ongemerkt voorbij

Met een slotvergadering en de opening van drie tentoonstellingen in de gebouwen van de FAO in Rome werd teruggekeken op de resultaten van het VN internationaal jaar van de aardappel.

Dit opzet kaderde in de ambitieuze doelstellingen van de Millennium Goals van de Verenigde Naties, waarbij men de honger en armoede tegen 2015 met de helft wil verminderen. De toenemende rol van de aardappel als basisvoedsel kwam in een nieuw daglicht te staan tijdens de voedselcrisis als gevolg van de hoge graanprijzen die in de lente van 2008 uitbrak. Het IYP2008 is ook in België niet ongemerkt voorbij gegaan. De talrijke acties vanuit de Belgian Task Force voor het IYP2008, de organisaties en bedrijven en de geplande steun aan de ontwikkelingsprojecten in Ecuador, Kongo en Burundi brachten een ander licht op de verborgen schat, die de aardappel is.


Toen de algemene vergadering van de Verenigde Naties op voorstel van Peru en de wereld voedsel- en landbouworganisatie FAO in december 2006 het jaar 2008 unaniem uitriep tot het VN internationaal jaar van de aardappel (IYP2008) leidde dit tot verwonderde reacties. De Canadese krant ‘Toronto Star’ betitelde het initiatief zelfs als een ‘aprilgrap’.

Tijdens de evaluatievergadering in de schoot van de FAO in Rome gaf directeur en het internationaal gezicht van de actie Dr. Pamela Anderson van het Centro Internacional de la Papa (CIP) in Lima Peru in haar reactie lik op stuk op de schrijver van dit artikel. De vooropgezette doelstellingen van de VN om via dit IYP2008 een belangrijke bijdrage te leveren aan de Millennium Goals waarbij men de armoede en honger in de wereld tegen 2015 met de helft wil verminderen werden wel degelijk waar gemaakt, zoals geïllustreerd wordt in de recente FAO uitgave (in 5 talen) met als titel ‘New light on a hidden treasure’.

Sinds de start van het IYP2008 in oktober 2007 in het VN hoofdkwartier in New York is een sterk gestegen algemene interesse voor een strategie met het oog op voedselzekerheid in de wereld vast te stellen. Deze interesse werd aangewakkerd door de crisis als gevolg van de gestegen voedselprijzen in maart 2008. Een ander artikel in de Financial Times luidde een ommekeer van het project in de internationale media in.

De interesse werd aangewakkerd door de talrijke wereldwijde opgezette acties in het kader van het Internationaal Jaar van de Aardappel en wetenschappelijk onderbouwd door de internationale conferentie ‘Potato science for the poor’ en de 9 daaruit gedistilleerde regionale conferenties over de ganse wereld. Ook de communicatie en acties vanuit de FAO droegen hiertoe bij. Een overzicht is beschikbaar op de website www.potato2008.org in 5 talen.

De aanzet tot nieuwe initiatieven werd ook gegeven: zo werd in Zuid-Amerika een ‘aardappelnetwerk’ tot stand gebracht met 14 deelnemende landen. In Azië hebben de Chinese autoriteiten uitgerekend dat 100 miljoen ton extra voedingsmiddelen nodig zijn om de Chinese bevolking tegen 2020 te voeden. De helft van dit pakket zal uit aardappelen bestaan. Eenzelfde visie is ontwikkeld in India. Op vandaag zijn deze China, Rusland en India reeds de grootste producenten van aardappelen. In sub Sahara Afrika werden de middelen ter beschikking gesteld door diverse instellingen deels geïnvesteerd in aardappel gerelateerde projecten, inclusief op het vlak van nieuwe pootgoedtechnologieën.
Vanuit de FAO wordt een gegevensbank met de voedingswaarde van aardappelen uitgewerkt worden. Deze zal gekoppeld worden aan de resultaten van een nieuw onderzoek naar de voedingswaarde van aardappelen waarvan de publicatie in het hoog ingeschatte ‘Journal of Food composition and analysis’ wordt verwacht. Vanuit de internationale wetenschappelijke wereld lijkt de opvolging van het internationale jaar van de aardappel alvast verzekerd.

Daarmee werd ook één van de belangrijke doelstellingen van het IYP2008 gerealiseerd, met name de promotie van productieve, rendabele en duurzame aardappelteelt in de ganse wereld via een sterker engagement van de internationale gemeenschap en politieke wereld om de aardappelsector ook na 2008 verder te ontwikkelen.



Ook in België niet ongemerkt voorbij gegaan...

Het IYP2008 lanceerde tevens een oproep naar de Westerse wereld om deze actie daadwerkelijk te ondersteunen. Het is trouwens opvallend dat de aardappelproductie in ontwikkelingslanden deze in de westerse wereld recent voorbijgesneld is zoals blijkt uit onderstaande statistiek.



Diverse landen hebben ontwikkelingsprojecten opgezet of een extra financiering van de FAO acties voorzien. De Verenigde Naties nodigden alle landen uit om de aardappel tijdens het IYP2008 in de schijnwerpers te brengen: van het historische en economische belang tot en met de culinaire et nutritionele kwaliteiten van deze ‘bescheiden knol’.



Acties naar consumenten, kinderen en professionelen

De Belgische aardappelketen (toelevering, landbouworganisaties, handel en verwerking, distributie, wetenschappelijk onderzoek, overheid en consumentenorganisaties) verenigde zich in de Belgian Task Force voor het IYP2008 en via het communicatieplatform van de website www.aardappel2008.be werden de acties naar de drie doelgroepen toegelicht. Voor de aardappelprofessionelen (telers, handel en verwerking) werden diverse opleidingen opgezet met bijzondere aandacht voor duurzaamheid. De wedstrijd die de beste aardappelteler van het land moest aanduiden (Belgian Potato Quality Award) en de internationale vakbeurs voor de aardappelsector Interpom – Primeurs stonden in het teken van het IYP2008.

De consumenten konden via de website heel wat informatie vinden over de geschiedenis, eigenschappen en culinaire toepassingen van de aardappel. Diverse tentoonstellingen, opendeurdagen in bedrijven en onderzoeksinstellingen en demo’s in het teken van de ‘week van de smaak’ vulden de passage aan van de internationale tentoonstelling ‘de odyssee van de aardappel’ die van 7 t.e.m. 20 mei 2008 in Huis ter Beurze in Brussel werd georganiseerd.

De Belgian Task Force voor het IYP2008 wou vooral de jongeren bij het project betrekken. Zo werd een lessenpakket voor de lagere school (in het Nederlands, Frans en Duits) aangevuld met een actie waarbij de kinderen hun eigen aardappeltjes konden planten en oogsten. De klassen die hierover een leuke foto op de website oplaadde werden beloond met het bezoek van een kok die samen met hen lekkere aardappelgerechten klaarmaakte. Ook werden ze uitgenodigd voor een bezoekje aan een aardappelteler, handelaar of verwerker in hun buurt. Tienduizenden schoolkinderen uit Vlaanderen en Wallonië werden bij dit project betrokken.



Ontwikkelingsprojecten

Als sluitsteen van het project koos de Belgian Task Force drie aardappel gerelateerde ontwikkelingsprojecten uit waaronder de sector en de overheid hun schouders hebben gezet. Daarvoor is een beroep gedaan op ervaren NGO’s. Zo loopt momenteel nog een actie om de projecten van TRIAS in de provincie Chimborazo in het Andesgebergte in Ecuador (steun aan een lokale boerengemeenschap om hun originele variëteiten te vermarkten), Fonds Andre Ryckmans in Bas-Congo (project om de lokale boeren eigen gezond pootgoed te laten telen) te co-financieren. Aan deze projecten hebben tal van bedrijven, organisaties en de Vlaamse en Waalse overheid hun steun toegezegd. De sector wil voor deze projecten een € 65.000 samenbrengen.

Tot slot is een project ingediend bij de federale overheid om de aardappelsector in het door een burgeroorlog verscheurde Burundi terug op poten te zetten. Deze oorlog heeft erin geresulteerd dat alle kennis over de teelt en bewaring van aardappelen in dit ooit zo belangrijke teeltgebied verloren is gegaan. Het herstel van deze sector is essentieel om de bevolking uit de honger en armoede te helpen. Het project dat begroot werd op € 1,05 miljoen Euro voor 3 jaar zal uitgevoerd worden door CIP, in samenwerking met diverse Belgische instellingen. De sector hoopt dit project, dat kadert in een jarenlange intensieve samenwerking tussen ons land en het CIP in Peru goedgekeurd te krijgen in de loop van 2009.

De website www.aardappel2008.be blijft nog gedurende 2009 online en dit als signaal dat het VN internationaal jaar van de aardappel 2008 slechts een start is om de komende jaren de opgezette acties verder uit te werken. 2008 bracht immers een nieuw licht op de aardappel, een licht dat ook na deze kerst- en feestperiode verder moet schitteren.

Het Internationaal Jaar van de Aardappel 2008 > Het IYP2008 ging ook in België niet ongemerkt voorbij